कोरोना जाँचमा साइकल थ्रेशहोल्ड (सी.टी.)को मापनको उपयोगिता र बिरामीको उपचारमा यसको प्रयोग

डा.श्रवण कुमार मिश्र

रियल टाइम पी.सी.आर. प्रबिधिद्वारा गरिने जाँचमा साइकल थ्रेशहोल्ड (सी.टी.को मात्रा) भनेको भाइरसको टार्गेट जिनको मात्रा भेटिएर बैकग्राउण्ड लेभेल पार गरी फ्लोरिसेन्ट सिग्नल देखिएर कर्भ /धर्को देखा पर्नु हो | जुन मात्रा वा नम्बर (सामान्यतया ५-३५) मा फ्लोरिसेन्ट सिग्नल देखिएर कर्भ /धर्को देखा पर्दछ त्यो नम्बरलाई सी.टी.को मात्रा भनिन्छ । साइकल थ्रेशहोल्ड (सी.टी.) पी.सी.आर.मा सामान्यतया प्रथम साइकल देखि चालिस साइकल सम्म प्रोग्राम गरिएको हुन्छ ।

सुरुको पाँच सी.टी को मात्रा र पछिल्लो पाँच सी.टी को मात्रालाइ नन स्पेसीफिक सिग्नलको रुपमा मानिन्छ । छैठो सी.टी को मात्राको मापन देखि पैतिस सी.टी को मात्राको मापनलाइ विश्लेषण गरेर भाइरसको मात्रा अर्थात् त्यसको गणनाको आधारमा सम्मानतया भारल लोड प्रति मिलिलिटर आयतनमा मात्रा निर्धारण गरिन्छ । नमुनामा भएको आर. एन. ए./ डी.एन.ए. मा भएको टार्गेट जिनलाइ पी.सी.आर. उपकरणमा जांच गर्ने क्रममा एक साइकल कम्तिमा तिन किसिमको तापक्रममा जिनको मात्रा बढाउने कार्य गरिन्छ ।

जति थोरै साइकल थ्रेशहोल्ड (सी.टी.) मा पी.सी.आरको कर्भ /धर्को देखिन्छ त्यति बढी भाइरसको मात्रा हुन्छ । जति थोरै सी.टी को मात्रा हुन्छ त्यति बढी भाइरसको मात्रा हुन्छ र जति धेरै सी.टी को मात्रा हुन्छ त्यति थोरै भाइरसको मात्रा हुन्छ ।

भाइरल लोड सामान्यतया रगतमा जांच गरिन्छ र त्यस्तो भाइरसमा गरिन्छ जुन भारस शरीरको रगतमा वा अन्य तरल पदार्थमा समान रुपमा फैलिएको हुन्छ । जुन भारसको मात्रा कुनै रोगमा बढ्दै जान्छ, र आफै घटेर जादैन जस्तै एच. आइ. भी., हेपाटाईटिस बि.लगायत अन्य भाइरसमा गरिन्छ ।‌ सामान्यतया स्वास प्रस्वास भाइरसहरु जस्तै करोना , इन्फ़्लुएन्जा, मौसमी रुघाखोकी गराउने भारसको सन्दर्भमा भारल लोड प्रति मिलिलिटर आयतनमा मात्रा निर्धारण गर्ने भएको हुनाले सी. टी. मात्राको प्रयोग गर्नु उपयोगी मानिदैन । अर्को कुरा यस्तो भाइरस आफै समय अनुसार घट्दै जान्छ र थोरै समय मात्र भाइरसको मात्रा बढ्ने हुनाले यस्तो भाइरसमा भाइरल लोड वा सी. टी. मात्राको उपयोगिता मानिदैन ।

साथै करोना भाइरसको पी. सी. आर. जांच भाइरस पता लगाउनको लागि गरिन्छ । यसमा जांच गरिने चार किसिमको जिनहरु मध्ये कुन जिनको मात्रालाइ रिपोर्ट गर्ने अहिले सम्म अनुसन्धानले निर्क्यौल नगरेको अवस्थामा सी. टी. मात्राको रिपोर्ट गर्नु उपयुक्त हुदैन ।भारल लोडको लागि रियल टाइम पी.सी. आर.को जांच गरेको भए तापनि त्यसको उपयोगिता नबुझ्नेले सी. टी. मात्राको कुरा गर्ने र परिक्षण बिश्लेसन गर्न नसक्नेले वा नजानेकोले सी. टी. मात्राको रिपोर्ट गर्ने गर्दछ ।‌

यसले उपचारमा कुनै किसिमको असर पार्दैन । लक्षणको नरमपन वा कडापनको आधारमा उपचार हुनुपर्छ । सी. टी. मात्राको आधारमा कुनै संक्रमित व्यक्तिको रोग सार्ने वा नसार्ने वा दुरी कायमको संबधमा निर्णय गर्दा घातक साबित हुन् सक्छ ।

[डा.मिश्रहालप्रदेश न.२ जनकपुर प्रादेशिक जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका  निर्देशक हुनुहुन्छ।]