✍️ डा. तपेन्द्र प्रसाद वोहरा, बरिष्ठ पशु चिकित्सक
हाल देशमा देखा परेको लम्पी स्किन रोग नियन्त्रणका लागि तत्काल नियन्त्रण कार्य गर्न होमोलोगस नेथिलिङ स्टेनका अतिरिक्त हेट्रोलोगस गोट पक्स खोपको समेतको आयात र प्रयोग गर्न कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (माननिय मन्त्रिस्तर) को निर्णय भएको छ।
हाल यस रोगले गर्दा देशको पशुपालन क्षेत्रमा भइरहेको आर्थिक क्षतिको न्युनिकरण गर्न गोट पक्स खोप कार्यले सहयोग पुग्ने देखिन्छ। विश्वव्यापी वैज्ञानिक आधारहरूलाई समेत विश्लेषण गर्दा लम्पी रोग नियन्त्रण गर्नका लागि होमोलोगस नेथिलिङ स्टेनका अतिरिक्त हेट्रोलोगस गोट पक्स खोप समेत प्रयोग गर्ने गरिएकोले उक्त निर्णय लिएको हो।हाल प्रयोगमा आएको होमोलोगस नेथिलिङ स्टेनको खोपको तुलनामा हेट्रोलोगस गोट पक्स खोप निकै सस्तो छ।
छिमेकि देश चीन र भारतले समेत गोट पक्स खोपको प्रयोग गरि रोग नियन्त्रण गरेका छन। नेपालको विधमान शासन प्रणालीमा लम्पी स्किन रोग जस्ता संक्रमक रोगहरु नियन्त्रणका लागि सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय निकायको समन्वय र सहकार्य आवश्यक छ।
यो रोग गाई, भैँसी, गोरु, राँगो, बाच्छाबाच्छी, पाडापाडी मा देखा पर्ने गरेको छ। नेपालमा पहिलो पटक २०७७ असार महिनामा मोरङको सुन्दरहरैचा नगरपालिकाका गाईमा यो रोग देखा परेको थियो। नेपालका ७७ वटै जिल्लामा यस रोगको संक्रमण पुष्टी भइसकेको छ। विगत पाँच महिनाको अवधिको लम्पी स्किन रोगले १० लाख ८४ हजार ६५६ पशुहरुमा सङ्क्रमण देखिदा ५० हजार ६५१ पशुको मृत्यु भएको छ। उपचार पश्चात निको भएको पशु सङ्ख्या ८ लाख ५३ हजार ५५८ र हाल सक्रिय संक्रमित पशु सङ्ख्या १ लाख ८० हजार ४०७ रहेको छ।
हाल सम्म देशभरिका ३ लाख ५० हजार ९२६ गाईहरुमा नेथिलिङ स्टेनको खोप लगाई सकिएको छ। सवै प्रकारका लामखुट्टे, झिंगा, भुसुना र किर्ना लगायतका टोक्ने किराले यो रोग सार्ने हुँदा गोठ सफा राख्न, गोठ वरिपरिका पानीका खाल्डाखुल्डी पुर्न र गोठ नि:सङ्क्रमण गर्न पशु धनीहरुलाई अनुरोध गरिएको छ। मन्त्रालयमा लम्पी स्किन रोग नियन्त्रणका लागि पशुधनिहरुलाई निशुल्क गोट पक्स (Goat Pox) खोप उपलव्ध गराउने गरि छलफल अगाडी वढाइएको छ।
अभियानमुखि खोप कार्य संघ, प्रदेश र स्थानिय तहको समन्वयमा संचालन गर्दा मात्र नियन्त्रण कार्य प्रभावकारिता हुने देखिन्छ।
[डा. बोहरा पशु स्वास्थ्य महाशाखा
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका लम्पि स्किन रोगको फोकल पर्सन हुन।]
