काठमाडौं, २८ चैत २०८१
नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषदले आफ्नो स्थापनाको ३४ वर्षमा १५ हजार अनुसन्धानकर्तालाई तालिम प्रदान गरेको छ।
नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषदका कार्यकारी प्रमुख डा. प्रमोद जोशीले अहिलेसम्म २०० वटा अनुसन्धान गरेको र १५ हजार अनुसन्धानलाई स्वीकृति प्रदान गरेको बताउनुभयो।
बिहीवार देखि राजधानीमा शुरु भएको ११ औं स्वास्थ्य तथा जनसंख्या वैज्ञानिकहरुको शिखर सम्मेलनको उदघाटन सत्रमा बोल्दै परिषदका सदस्य सचिव डा. जोशीले विगत ११ वर्षदेखि गर्दै आइरहेको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या वैज्ञानिकहरुको शिखर सम्मेलनले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरू, अनुसन्धानकर्ताबीच सहकार्य र छलफलको एक सशक्त मञ्च प्रदान गरेको बताउदै सम्मेलनबाट प्राप्त सुझाव र निष्कर्ष नीति निर्माणका लागि सरकारलाई हस्तान्तरण गरिने बताउनु भयो।
डा. जोशीले भने, “जलवायु परिवर्तनले रोगहरूको संक्रमण ढाँचामा परिवर्तन ल्याइरहेको छ, जुन हालको कमजोर स्वास्थ्य प्रणालीमा थप चुनौती थपिरहेको छ । तीव्र जनसंख्या रूपान्तरणले नयाँ स्वास्थ्य आवश्यकता उत्पन्न गराइरहेको छ । यसकालागि प्रमाणमा आधारित, समावेशी र लचिलो स्वास्थ्य प्रणाली आवश्यक छन् ।
राष्ट्रिय सम्मेलनमा १०० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय तथा १ हजार भन्दा बढी राष्ट्रिय प्रतिनिधिको सहभागिता रहेको डा. जोशीले जानकारी दिनुभयो।
डा. जोशीले नेपालमा युवा अनुसन्धानकर्ताहरूको सहभागितामा गर्व गर्न लायक भएको बताउदै उहाँहरुको नवीन दृष्टिकोण र उर्जाले अनुसन्धानको क्षेत्रलाई नयाँ दिशा दिएको दाबी गर्नुभयो।
भविष्यमा, नवप्रवर्तन र समावेशितालाई ध्यानमा राख्दै सबै प्रदेशहरूमा शाखा स्थापना गर्दै स्थानीय सन्दर्भमा आधारित अनुसन्धान विस्तार गर्ने समेत डा. जोशीले बताए ।
सम्मेलनमा डिजिटल रूपान्तरण र कृत्रिम बुद्धिमत्ता जस्ता प्रविधिलाई स्वास्थ्य अनुसन्धानमा जिम्मेवार तरिकाले समावेश गर्ने दिशामा पनि कार्य भइरहेको डा. जोशीले जानकारी दिए ।
सम्मेलनको उद्घाटन गर्दै शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री विद्या भट्टराईले अनुसन्धनकर्ताका निष्चित निष्कर्षबाट नीति बन्नुपर्ने बताइन्।
मन्त्री भट्टराईले यस सम्मेलनको सर्वसुलभ र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको सुनिश्चित गर्ने गरी मार्गनिर्देश दिन सकोस भन्दै सम्मेलन सफालताको शुभकामना व्यक्त गर्दै तथ्य र प्रमाणमा आधारित अनुसन्धानले सही नीति बनाउन मद्धत गर्ने कुरामा जोड दिइन्।
कार्यक्रमका अध्यक्ष नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का उपाध्यक्ष डा. अजित रायमाझीले एचआरआरसीको यस सम्मेलनले नेपालका स्वास्थ्य तथा जनसंख्या क्षेत्रका अनुसन्धानकर्ताहरुलाई एक ठाँउमा ल्याएको हैन नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रलाई अगाडिजाने बाटो समेत देखाउने बताए।
कार्यक्रमका विशेष अतिथि राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष प्राडा. शिवराज अधिकारीले एनएचआरसीले युवा अनुसन्धानला अवसर पाउनेगरी यो सम्मेलन गरि नयाँ र पुराना अनुसन्धानकर्ताको सेतु बनेकोमा शुभकामना दिँदै हामीले खोजेको निष्कर्ष भन्दा पर्यावरणीय परिवर्तन अझ छिटो अगाडि बढेकोले अनुसन्धामा चुनौती बढेको बताए।समन्वयात्मक अतिरिक्त लाभका लागी सरोकारवालाहरुको सहकार्य आवश्यक रहेको बताए। अझै अस्पतालमा वेड थप्ने भन्दै यजना आयोगमा माग आउने भन्दै एआईको प्रयोग आएको अवस्थामा अनुसन्धानमा जोड दिनुपर्ने बताए। पहिलो एघारौं सम्मेलनमा हामिले के कस्ता नविनतम विषय र अनुसन्धानकर्ताले अवसर पाए त्यसको पनि समीक्षा गर्नु पर्ने बताए
कार्क्रमका विशेष अतिथि राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य प्राडा प्राडा. आर.पी. बिच्छाले स्पास्थ्यका नीति बनाउदा राष्ट्रिय योजना आयोगले एनएचआरसीसँग कसरी सहकार्य गर्न सक्छ भन्दै १६ औँ योजना बनाउदा युनिभर्सल हेल्थ कभरेजलाई जोड दिदा हामिले खोजेको निष्कर्ष नपाएको भन्दै अझै धेरै नीति बनाउन स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले मार्गदर्शन गर्न सक्ने बताए। यश सम्मेलनको थिममा आउने वातावरणिय परिवर्तन स्वास्थ्यका समस्याबारे एउटा निग्कर्ष सहितको मार्ग चित्र दिन सकोस भन्दैे कार्यक्रमको सफलताको शुभकामना दिए।
त्यसैगरी चिकित्सा शिक्षा आयोगका उपाध्यक्ष डा. अञ्जनी कुमार झाले यस सम्मेलनले आफ्नो उदेश्य अनुरुप सफलता मिलोस भन्दै अनुसन्धानका निष्कर्ष सकारलाई सुझावका रुपमा दिने र त्यसको कार्यन्वयनमा सरकार लाग्नु पर्ने बताए। यो सम्मेलनमा नयाँ अनुसन्धानकर्ताले अवसर पाउने भन्दै यहाँ आएका त्यस्ता अनुसन्धानकर्तालाई एनएचआरसी सहयोग गर्नुपर्ने कुरामा जोड दिए। उनले विगतमा भएका राम्राकाम निरन्तरता दिनुपर्ने बताए।
कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै स्वास्थ्य सचिव डा. विकास देवकोटाले तथ्यसँग खेलेर मन्त्रालयलाई तथ्यमा बोल्न सहयोग गर्ने संस्था एचएचआरसीलेलनियमित रुपमा गर्ने यो सम्मेलन सफलताको शुभकामना दिदै उनले भने `अनुसन्धानकन निस्कर्षले ऐन निर्माण र सुधारमा प्रयोग हुनपर्छ।´ त्यसैगरी उनले नीति तथा कार्यक्रमसँग मिल्नेगरि अनुसन्धानका कार्यक्रमका जोड दिनु पर्ने बताए। त्यस्तै स्वास्थ्यका जनशक्तिको उत्पादन र खपतबारे पनि अनुसन्धानका निष्कषले सहयोग गर्ने बताए।
कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै स्वास्थ्य सचिव डा. विकास देवकोटाले तथ्यसँग खेलेर मन्त्रालयलाई तथ्यमा बोल्न सहयोग गर्ने संस्था एचएचआरसीलेलनियमित रुपमा गर्ने यो सम्मेलन सफलताको शुभकामना दिदै उनले भने `अनुसन्धानकन निस्कर्षले ऐन निर्माण र सुधारमा प्रयोग हुनपर्छ।´ त्यसैगरी उनले नीति तथा कार्यक्रमसँग मिल्नेगरि अनुसन्धानका कार्यक्रमका जोड दिनु पर्ने बताए। त्यस्तै स्वास्थ्यका जनशक्तिको उत्पादन र खपतबारे पनि अनुसन्धानका निष्कषले सहयोग गर्ने बताए।
