ललितपुर, १४ भाद्र २०८२
जावलाखेलस्थित रहेको नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान (NASC) ले नेपाल सरकारका द्वितीय श्रेणी र समकक्ष स्तरका कर्मचारीहरूका लागि प्रबन्धन र विकासको एड्भान्स पाठ्यक्रम (ACMD2_2082/83) को “आफ्नो अर्थतन्त्र जान्नुहोस् (KYE)” मोड्युल अन्तर्गत सेमिनार गरेको छ।
सेमिनारको दोस्रो दिन, १३ भदौमा, समूह नं. ४ ले “शब्दको अर्थतन्त्र: नेपालमा परम्परागत प्रकाशन तथा डिजिटल प्रकाशन” विषयमा प्रस्तुति गरिएको थियो।
प्रशिक्षण प्रतिष्ठानका निर्देशक श्री रामशरण पुडासैनी (कार्यकारी निर्देशक, NASC) लाई प्रमुख अतिथिको रूपमा आमन्त्रित गरिएको थियो। आमन्त्रित विशिष्ट अतिथिहरूमा प्राध्यापक डा. वाई.पी. सिंह, IOM का क्यान्सर शल्यचिकित्सक र साझा प्रकाशन नेपालका श्री शेखर गिरी हुनुहुन्थ्यो।
NASC का सबै कर्मचारीहरू, अनुसन्धान संयोजक र मोड्युल संयोजक ज्ञानलक्ष्मी श्रेष्ठको उपस्थितिमा कार्यक्रमको सञ्चालन भएको थियो। ACMD2_2082/83 का सबै सहभागीहरू कार्यक्रममा उपस्थित थिए।
सेमिनारको उद्देश्य नेपालमा परम्परागत र डिजिटल प्रकाशनको आर्थिक पक्षहरूको बारेमा विस्तृत खोजी गर्नु थियो। यसले लेखकहरूको लागि कुन प्रकाशन मार्ग बढी लाभदायक हुनसक्छ, यसको समग्र आर्थिक प्रभाव र यस्तैगरी प्रकाशन क्षेत्रको भविष्यका प्रवृत्तिहरू बुझ्ने लक्ष्य राखेको थियो। कार्यक्रम समूह ४ का एक प्रशिक्षार्थी श्री तुलसी प्रसाद दाहालले स्वागत मन्तव्य राखेका थिए।
कार्यक्रमको प्रस्तुति सत्रमा, प्रशिक्षार्थी श्री नारायण प्रसाद निहुरेले नेपालमा साहित्य प्रकाशनको इतिहास, परम्परागत र डिजिटल प्रकाशनको तुलनात्मक विश्लेषण, आर्थिक प्रभाव, आयमा भिन्नता र सीमितताहरूबारे व्याख्या गर्नुभयो। परम्परागत प्रकाशनले ब्रान्ड पहिचान, दृश्यता र रोजगारी सिर्जनामा फाइदा पुर्याउँछ भने डिजिटल प्रकाशनमा कम लागत, छिटो प्रकाशन, विश्वव्यापी पहुँच र लेखकलाई उच्च रोयल्टीको फाइदा छ। उनले भविष्यको प्रवृत्तिका लागि हाइब्रिड मोडलको सुझाव पनि दिए।
डा. त्रिभुवन चन्द्र झाले “गुडबाई सुगर एडिक्सन” पुस्तकका लेखकको रूपमा आफ्नो व्यक्तिगत अनुभव साझेदार गर्नुभयो। डा. झाले बजार अनुसन्धान, दर्शक केन्द्रितता र प्राविधिक परिवर्तनमा अनुकूलनको महत्त्वमा जोड दिनुभयो।
श्री बिकास शाहले अनुसन्धानका निष्कर्ष र मुख्य बुँदाहरूबारे चर्चा गर्नुभयो। उनले हाइब्रिड प्रकाशन मोडल र डिजिटल अवलम्बनको महत्त्वलाई पुनः जोड दिनुभयो।
प्रश्नोत्तर सत्रमा प्रतिलिपि अधिकार (कपिराइट) सम्बन्धी मुद्दाहरूमा छलफल भयो। समूह ३ का प्रशिक्षार्थी श्री नारायण प्रसाद वाग्लेले आफ्नो टिप्पणी दिँदै आधुनिक प्रकाशनमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) र डिजिटलीकरणको भूमिकालाई उजागर गर्नुभयो। उनले बजार मागमा ध्यान केन्द्रित गर्न र डायस्पोरासम्म पुग्न डिजिटल प्लेटफर्मको प्रयोग गर्न सुझाव दिनुभयो। साथै, उनले शासन र उद्यमी प्रवर्द्धनमा जोड दिनुभयो।
विशिष्ट अतिथि प्रा. डा. वाई.पी. सिंहले आफ्नो टिप्पणीमा विगत २५ वर्षमा प्रकाशनमा आएको प्रतिमान परिवर्तनबारे व्याख्या गर्नुभयो। उनले परम्परागत प्रकाशन र ई-बुक रूपान्तरणमा आफ्नो व्यक्तिगत अनुभव साझेदार गर्दै बजार अनुसन्धान, दर्शक केन्द्रितता र लेखक प्रशिक्षणमा जोड दिनुभयो।
यस्तैगरी कार्यक्रमका अतिथि एवम् साझा प्रकाशनका अध्यक्ष शेखर गिरीले साझा प्रकाशनको ऐतिहासिक परिप्रेक्ष्य प्रस्तुत गर्नुभयो र सरकारले देशको सबैभन्दा पुरानो प्रकाशन गृहलाई पर्याप्त ध्यान नदिएको गुनासो पनि गर्नुभयो। गिरीले परम्परागत र डिजिटल विधिको संयोजनको महत्त्वमा जोड दिनुभयो।
यस्तै त्रिलोचन पोखरेलले KYE को प्रयास र उपेक्षित आर्थिक मुद्दाहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेकोमा प्रशंसा गर्नुभयो र दीर्घकालीन आर्थिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न निरन्तर छलफललाई प्रोत्साहन गर्नुभयो। पोखरेलले सेमिनारको प्रस्तुतिलाई समूह लेखकत्वमा पुस्तकको रूपमा प्रकाशन गर्ने प्रस्ताव राख्नुभयो।
कार्यक्रमले हाइब्रिड प्रकाशन मोडलले सन्तुलित दृष्टिकोण प्रदान गर्ने, लेखक र प्रकाशकहरूका लागि प्रशिक्षण कार्यक्रम, डिजिटल मार्केटिङ रणनीति सुदृढ गर्ने र कर तथा प्रतिलिपि अधिकारमा नीतिगत सुधारका निष्कर्ष र सिफारिसहरू आएका छ्न।
कार्यक्रममा हिरा गोपाल महर्जनले कार्यक्रम व्यवस्थापकको भूमिका निर्वाह गर्नुभयो र कार्यक्रमलाई सहज रूपमा सञ्चालन गर्नुभयो। डा. सोजन सापकोटाले सञ्चार र प्रतिवेदन तयारीको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभयो।
वर्दिया अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. सुभाष पाण्डेले समूह ३ को प्रस्तुतिका लागि टिप्पणीकारको भूमिका निर्वाह गर्नुभयो।
समापन सत्रको टिप्पणी तुलसी प्रसाद दाहालले गर्नुभयो, जसमा उनले प्रकाशनमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (कलियुग) को परिवर्तनकारी प्रभावलाई उल्लेख गर्नुभयो।
