काठमाडौं , २ साउन
नेपाल औषधी उत्पादक संघले आज पनि औषधी व्यवस्था विभाग अगाडि धर्ना दिएको छ । संघले ७ ओटा माग अघि सार्दै असार २९ गते यता निरन्तर धर्ना दिदै आएको हो ।
बिहिवार भएको पत्रकार सम्मेलनमा नेपाल औषधि उत्पादक संघका निर्वतमान अध्यक्ष दीपक प्रसाद दाहालले सरकारले स्वदेशी उत्पादनलाई बढावा दिनुको सट्टा मनोबल गिराउने काम गरेको बताए। लकडाउनको समयमा भारत र चीनले स्यानिटाइजरको आयात रोक्दा स्वदेशी उत्पादनले बजार धानेको उनले बताए।
ह्यान्ड स्यानिटाइजरको दर्ताका सरकारले तीन महिना थप गरेको विरोधमा संघ आन्दोलनमा उत्रिएको छ। आन्दोलनका कार्यक्रम स्वरुप उनीहरुले विभागमा शुक्रबार पाचौं दिन पनि धर्ना दिएका
सरकारले गुणस्तर सुनिश्चित गरेर बिक्री–वितरण गर्नुपर्नेमा बिना दर्ता तीन महिना स्यानिटाइजर बिक्री गर्न दिने निर्णय गरेको भन्दै संघ आन्दोलनमा उत्रिएको छ।
मन्त्रिस्तरीय निर्णय गर्दै उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष उमेशलाल श्रेष्ठले सरकारको नीति र नियतमा खोट रहेको बताए । सरकारको नीति विरुद्धको लडाई सित्तैमा रोक्न नहुने उनले बताए । विगत वर्षहरुमा सरकारले झुठा आश्वासन दिएर फकाउँदै आएको भएपनि अब त्यस्तो हुन नहुने बताए ।
औषधि उत्पादक संघका अध्यक्ष जी नारायण बहादुर क्षत्रिले भने, ‘औषधी उत्पादक संघको आन्दोलन सरकारका विरुद्ध नभई नीतिका विरुद्ध हो।’
‘हामी औषधी पुगाउन सक्षम छौं , तर सरकार त्यो कुरा सुनिरहेको छैन। जसले गर्दा स्वदेशी उद्योग समस्यामा परेका छन्। बाहिरबाट औषधी आउँदा उपभोक्ता पनि चर्को मूल्य तिर्न बाध्य बनेका छन्’।
कोरोना भाइरसको महामारीको समयमा बजारभर गुणस्तरहीन स्यानिटाइजर आएको भन्दै सरकारले गुणस्तर परीक्षण गरेर मात्रै बिक्री वितरण गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने क्षेत्रीले बताए।
पत्रकार सम्मेलनमा उपस्थित आइएसओ मान्यताप्राप्त जेष्ठ ल्याबोरोटरीका विज्ञ शोभा बस्नेतले नेपालमा उत्पादित स्यानिटाइजर गुणस्तरीय रहेको बताइन्। स्यानिटाइजरको गुणस्तर मापन गर्ने विभागको विधि नै प्रभावकारी र विश्वसनीय नरहेको उनले बताइन्।
‘नेपाली उत्पादकले उत्पादन गरेको औषधि विदेशी उत्पादन भन्दा कुनै कमी छैन,’ उनले भनिन्, ‘विभागले स्यानिटाइजरको गुणस्तर मापन गर्ने विधि खासै प्रभावकारी र विश्वसनीय भएको हामीले पाएका छैनौ।’
सरकारले गुणस्तर सुनिश्चित गरेर बिक्री–वितरण गर्नुपर्नेमा बिना दर्ता तीन महिना स्यानिटाइजर बिक्री गर्न दिने निर्णय गरेको भन्दै संघ आन्दोलनमा उत्रिएको छ।
विभागमा दर्ता भई स्वदेशमै इथानोलको प्रयोग गरी ४० वटा उद्योगले १ सय २० वटा ब्रान्डका स्यानिटाइजर उत्पादन गरिरहेको संघले जनाएको छ। ४० वटा उद्योगमध्ये करिब ३५ वटा स्वदेशी र ५ वटा विदेशी उद्योग रहेको महासचिव अधिकारीले जानकारी दिए।
नेपाल आयुर्वेद उत्पादक संघका अध्यक्ष बिनोद पौडेलले भने नेपाल सरकारले आयुर्वेद र एलोप्याथिक सम्बन्धि औषधिबाट हामी सक्षम भएका छौँ । किन बिदेशबाट आयातीत गर्नुपर्यो हामी नेपाली औषधि उत्पादक संघ संग पनि निरन्तर एक्वबद्दता जनाउदै आइरहेका छौँ र साथमा रहेको पौडेलले बताए।
औषधि थोक व्यबसायी संघका अध्यक्ष शिबराज बास्कोटाले भने मानिस केहि दिन अन्न बिना बाँच्न सक्ला । तर औषधि बिना बाँच्न सक्दैन, हतियार चलाएर भन्दा औषधि नपठाएर नेपालीहरु असुरक्षित बनाउनु भन्दा पहिल्यै नै हामी औषधिमा आत्मनिर्भर हुन जरुरी छ । यो लडाई देशको आर्थिक विकास र आत्मनिर्भरताको लागि हो । सरकारको बिरोधमा होइन , स्वदेशी औषधीलाई सरकारले नहेरेको प्रती हामी आन्दोलित हुन बाध्य भएको बताउनु भयो।
संघका उपाध्यक्ष सन्तोष बरालले भने आन्दोलको पाचौं दिन झन कडा रुपमा नेपाल भरी औषधि उत्पादक संघले आन्दोलन गरिरहेको बताए र हाम्रा मागहरु पूरा नभए सम्म यो आन्दोलन जारी रहने पनि बताए।
यस्ता छ्न नेपाली औषधि उत्पादक संघका मागहरु :
१) स्यानेटाइजरमा नेपाली औषधि उधोग आत्मनिर्भर भईसकेको हुँदा बिना दर्ता र गुणस्तर परीक्षण बिक्रि गर्न दिने निर्णय फिर्ता गराउनुपर्ने।
२) २०७४ साल जेठ १७ गते स्वदेशी उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्ने एवं औषधिमा आत्मनिर्भर उन्मुख गराउने निति तर्जुमा गर्ने सम्बन्धमा औषधि ब्यबस्था बिभागका निर्देशकको संयोजकत्वमा अर्थ, उधोग, बाणिज्य, स्वास्थ्य तथा स्वतन्त्र अर्थबिद सहितको बिज्ञ समुहले दिएको प्रतिवेदनका आधारमा ३० वटा उत्पादनको कच्चापदार्थ मात्र आयात गर्ने निर्णय गरी मन्त्रालयबाट कार्यान्वयनको लागी कार्यतालिका सहित पठाइएको भएतापनि हाल सम्म कार्यान्वयन गरिएको छैन यसको तत्काल कार्यान्वयन गर्नुपर्ने।
३) २०७४ साल ०२ १९ गतेको मन्त्रिपरिषदको निर्णयले स्वीकृत प्रबिधिजन्य स्वास्थ्य सामाग्री तथा उपकरण सम्बन्धि निर्देशिका २०७४ बमोजिम औषधि ब्यबस्था बिभागले नियमन गर्नेगरि स्वीकृति गरिएको भएतापनि ती सामाग्रीहरुको उत्पादन र नियमनको कुनैपनि कार्यको थालनी हालसम्म पनि गरिएको छैन फलस्वरुप मास्क, निसंक्रमक , पिपिई,कस्मेटिक,भिटियम , खाद्य परिपुरक लगायत उत्पादन नेपालमै उत्पादन हुनसक्ने भएतापनि उत्पादन अनुमति र प्रोत्साहन गरिएको छैन् । यसको तत्काल कार्यान्वयन गर्नुपर्ने।
४) स्वदेशी औषधि उधोगले कुनैपनि नयाँ औषधीको उत्पादन गर्न चाहेमा उत्पादन अनुज्ञा दिनु पूर्व औषधि सल्लाहकार समिति बाट स्वीकृत लिनुपर्ने तर सोहि औषधी आयात गर्न बिशेष अनुमति र पछि सल्लाहकार समिति बाट अनुमोदन गराउने ब्यबस्था गरिएको छ फलस्वरुप स्वदेशी उधोगले कुनै नयाँ औषधि उत्पादनको अनुमति मात्र लिन पनि बर्षौं कुर्नुपर्ने तर आयात गर्दा तत्काल अनुमति पाइने भएकाले स्वदेशी उधोगलाई भन्दा आयातलाई प्रोत्साहन गरिएको छ । त्यसैले स्वदेशी उत्पादकलाई प्रोत्साहन गरि उधोगको विकाश गरी देशलाई आत्मानिर्भर बनाउन ।
५) स्वदेशी औषधी उधोगको जीएमपी प्रमाणिकरणको लागी निरीक्षण पश्चात पनि महिनौं सम्म प्रमाणिकरण नगर्ने तर बिदेशी उधोगको हकमा हप्ता दिनमै दर्जनौ उधोगको निरीक्षण गरी प्रमाणिकरण गर्ने गरिएको हुँदा स्वदेशी उधोगहरु निरुत्साहित भएका छन । त्यसैले स्वदेशी उत्पादकलाई प्रोत्साहन गरि उधोगको बिकाश गरि देशलाई आत्मानिर्भर बनाउन ।
६) हालै मिति २०७६ साल ११(१९ गतेको राजपत्रमा प्रकाशित गरि स्वदेशी उधोगलाई मात्र भार पर्ने गरि कच्चापदार्थको आयात सिफारिसमा समेत दस्तुर लिने गरी असामान्य रुपमा १२ गुणा सम्म बृद्धि गरिएको हुँदा स्पष्ट रुपले आयातलाई प्रोत्साहन गरिएको देखिन्छ । यो निर्णयलाई तत्काल फिर्ता लिनुपर्ने
७) विदेशीे कठिन समयमा औषधी निकासी रोक्न सक्ने तर हाम्रो सरकारले आत्मनिर्भर भईसकेको औषधी आयात रोक्न किन नसक्ने ,त्यसैले नेपालमा सजिलै बन्न सक्ने ,माग अनुसार आपूर्ति गर्न सकिने र मुल्यको सुनिश्चितता भएका उत्पादनहरु तत्काल आयात बन्द गरी नेपाली उधोगको विकाश र राष्ट्रलाई आत्मनिर्भर बनाउनुपर्ने।
३० वटा उत्पादनले मात्रै कच्चा पदार्थ आयात गर्ने निर्णय कार्यान्वयन हुनुपर्ने, स्वदेशी उद्योगलाई उत्पादन अनुमति र प्रोत्साहन गर्नुपर्ने, स्वदेशी औषधी र उद्योगलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने, समयमै औषधी प्रमाणिकरण गरिनुपर्ने, आयातलाई भन्दा स्वदेशी औषधीको प्रयोग गर्ने वातावरण सिर्जना गर्नुपर्नेलगायतका माग उनीहरूका छन्।
