नेपालमा “विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस-२०२६ विभिन्न जनचेतनामुलक कार्यक्रमहरुको आयोजना गरी मनाईदै छ ।
वर्ल्ड डेन्टल फेडरेसन (FDI) को आव्हानमा हरेक वर्ष मार्च २० लाई “विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस’ का रुपमा मनाउने गरिएको छ।
नेपाल डेन्टल एसोसिएसनले केन्द्र तथा शाखामा विभिन्न कार्यक्रम गर्ने तय गरिएको छ। एसोसिएसनले देशभरका १५ वटा शाखामार्फत साताव्यापी रुपमा मुलुकभर रहेका आफ्ना सदस्यहरुलाई निःशुल्क मुख तथा दन्त परीक्षण सेवा सञ्चालन गर्न आव्हान गरेको छ ।
वर्ल्ड डेन्टल फेडरेसन (FDI) ले यस वर्ष नारा A Happy mouth is….. a happy life तय गरेको छ।
वर्ल्ड डेन्टल फेडरेसन (FDI) का अनुसार, फ्लोराइडयुक्त जस्ता टुथपेस्टले दिनमा दुईपटक दाँतको ब्रस गर्नाले गिंजा र दाँतलाई बचाउन धेरै मद्धत गर्छ। मुख स्वास्थ्य राम्रो भएमा व्यक्तिको आत्मविश्वास र व्यक्तित्वमा निखार ल्याउँछ। फ्लोराइडयुक्त टुथपेस्ट बाट दाँत ब्रस गरेमा मुखको व्याक्टेरिया हट्ने छ ।
दन्त उपचारका लागि नेपालका दन्त चिकित्सकहरु पूर्णरुपमा योग्य भएका र उपचारका लागि विदेशमा उपचार गर्न जान आवश्यक नभएको एसोसिएसनका अध्यक्ष डा. अजय कुमार शाह ज्यू ले बताउनुभयो ।
हाल नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा करिव ७ हजार स दन्त चिकित्सकहरु दर्ता भइसकेका छन् । विगत २६ वर्षको अवधिमा दन्त चिकित्सकहरु उपचारको क्षेत्रमा नेपालले फड्को मारी देश विदेशमा नाम राख्न सफल भएका छन् । हाल मुलुकमा १३ वटा डेन्टल कलेज रहेका छन् । स्वदेश र विदेशमा अध्ययन गरी आएका दन्त चिकित्सकहरुको तथ्यांक हेर्दा वर्षेनी करिव १२०० सयको हाराहारीमा दन्त चिकित्सकहरु उत्पादन भइरहेका छन् ।
यसमध्ये मुख तथा दन्त चिकित्सामा ७ वटा डेन्टल कलेजबाट पोष्ट ग्राजुएसनको शिक्षा सञ्चालन भइरहेको छ । सन् २०१६ देखि नेपालका डेन्टल कलेजहरुबाट प्रतिवर्ष ६ सय को हाराहारीमा दन्त चिकित्सकहरुको उत्पादन भएका छन् ।
नेपालमा मुख तथा दन्त उपचारका लागि १ जना दन्त चिकित्सकको भागमा ३० हजार जनसंख्या पर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय दृश्यमा ४ हजार जनसंख्या बराबर १ जना दन्त चिकित्सकलाई प्रभावकारी मानिन्छ। अहिले मुलुकमा चार दर्जनको हाराहारीमा मात्र सरकारी दरवन्दीमा दन्त चिकित्सकहरु कार्यरत छन् ।
एसोसिएसनका महासचिव डा. प्रदिप भण्डारीले दन्त चिकित्सकहरुको सरकारी दरबन्दी न्यून भएकाले तत्काल दन्त चिकित्सकको दरबन्दी बढाउनुपर्ने आवश्यकता औल्याउनु भएको छ। उहाँका अनुसार, देशभर रहेका प्रतेक पालिकामा रहेका १५ शैयाका अस्पतालहरुमा कम्तिमा पनि २ जना दन्त चिकित्सक र केही दन्त सहायकहरुको दरबन्दी आवश्यक छ ।
संसारको ९० प्रतिशत जनसंख्याको आफ्नो जीवनमा एकपटक दाँत किराले खाने, गिंजाको समस्या एवं मुखको क्यान्सरको समस्याबाट पीडित हुनसक्ने एफडिआईको तथ्यांकमा उल्लेख छ। मुखको क्यान्सर सुर्ति तथा सुर्तिजन्य पदार्थ र अल्कोहल सेवन गर्नेहरुमो उच्च जोखिममा रहेको देखाएको छ । विकसित मुलुकहरुमा मुख तथा दन्त उपचारमा कुल स्वास्थ्य बजेटको ५-१० प्रतिशत खर्च हुने गर्छ। तर नेपालमा दन्त उपचारमा न्युन बजेट छ, यसमा नेपाल डेन्टल एसोसियसनले पटक पटक स्वास्थ्य मन्त्रालयकको ध्यानकर्षण गरेको छ।
यो प्रमावकारी रुपले सुनवाई भएको छैन । दाँत दुख्ने कारण बालबालिकाहरु विद्यालयमा गयल हुने संख्या पनि अत्यधिक छ र यसले अभिभावकहरु पनि राम्रो सुत्न नपाउने र काम काजमा अवरोध सृजना हुने गरेको छ । धेरै गुलियो चिजको सेवन गर्नाले दाँत किराले खाने र मधुमेहको समस्या हुने क्रम उच्च छ। डरका कारण कतिपय सर्वसाधारणले दन्त चिकित्साको सुविधा नलिने गरेको अनुसन्धानले देखाएको छ ।
अन्तिममा मुख तथा दन्त समस्याका कारण शरीरका सम्पूर्ण भागमा असर पर्ने र व्यक्तिको आत्मविश्वास, सामाजिक मूल्य मान्यतामा समेत असर पुग्ने भएकाले बिहान र बेलुका खाना खाइसकेपछि फ्लोराइडयुक्त टुथपेस्टले दाँत सफा गर्ने बानी बसालौ र हरेक ६-६ महिनामा दन्त परिक्षण गर्न नेपाल मेडिकल काउन्सील बाट मान्यता प्राप्त दन्त चिकित्सक कहाँ गएर आफ्नो दाँतको अवस्था बारे परीक्षण गर्न आव्हान गरेको छ।
