नेपालमा शहरीकरण तीव्र गतिमा बढ्दै जाँदा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा (Primary Health Care) को आवश्यकता पनि उत्तिकै बढेको छ। विशेषगरी General Practitioner (GP) Clinic हरूले बिरामीलाई प्रारम्भिक मूल्याङ्कन, उचित उपचार तथा आवश्यक पर्दा सम्बन्धित विशेषज्ञकहाँ समयमै रिफर गर्ने प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाइरहेका छन्। भक्तपुरको सूर्यविनायकस्थित HPN Clinic यसैको एक सफल उदाहरणका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।
सन् २०२५ मा MDGP डा. बिनोद दंगालको नेतृत्वमा स्थापना भएको HPN Clinic ले समुदायस्तरमा गुणस्तरीय तथा सहज GP सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। बेलायतस्थित Health Partnership Nepal (HPN) को सहकार्यमा स्थापना भएको यस क्लिनिकले सुरुदेखि नै “पहिलो सम्पर्क GP सँग” भन्ने अवधारणालाई व्यवहारमा उतारेको छ।
डा. बिनोद दंगालले दोलखा र सिन्धुपाल्चोकका दुर्गम क्षेत्रमा करिब १५ वर्षसम्म निरन्तर स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरी प्राप्त गरेको अनुभव अहिले सूर्यविनायकका स्थानीय बासिन्दा तथा आसपासका जिल्लाका बिरामीहरूको सेवामा उपयोग गरिरहनुभएको छ।
हाल HPN Clinic मा General Check-up, दीर्घरोगको व्यवस्थापन, सामान्य शल्यक्रिया (Minor Surgery), Ultrasound, Echocardiography (Echo), Laboratory सेवा, Counseling तथा Pharmacy सेवा एउटै स्थानबाट उपलब्ध हुँदै आएको छ। न्यूनतम शुल्कमा छिटो, भरपर्दो र बिरामीमैत्री सेवा उपलब्ध गराइएकाले बिरामीहरूको विश्वास निरन्तर बढ्दै गएको क्लिनिकले जनाएको छ।
यस क्लिनिकको अर्को विशेषता भनेको नियमित रूपमा सञ्चालन गरिने निःशुल्क स्वास्थ्य शिविरहरू हुन्। विभिन्न सामाजिक संस्थासँग सहकार्य गर्दै मधुमेह, उच्च रक्तचाप, थाइराइड लगायत नसर्ने रोगहरूको निःशुल्क परीक्षण तथा स्वास्थ्य परामर्श प्रदान गरिँदै आएको छ। साथै महिलाहरूका लागि पाठेघरको मुखको क्यान्सर (Cervical Cancer) परीक्षण तथा Freedom Kit Bag निःशुल्क वितरण कार्यक्रम पनि सञ्चालन हुँदै आएको छ।
HPN Clinic ले अत्यन्तै न्यून शुल्कमा Whole Body Health Check-up Package सञ्चालन गर्दै आएको छ, जसमा सोही दिन सम्पूर्ण रिपोर्टसहित MDGP डा. बिनोद दंगालद्वारा विस्तृत स्वास्थ्य परामर्श प्रदान गरिन्छ। यसले रोगको प्रारम्भिक पहिचान र समयमै उपचार सुरु गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
स्थापनाको करिब एक वर्षको अवधिमै बिरामीहरूको संख्या उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको क्लिनिकले जनाएको छ। दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप, भक्तपुर, काठमाडौं र ललितपुर लगायतका क्षेत्रबाट नियमित रूपमा बिरामीहरू सेवा लिन आउने गरेका छन्। आवश्यक परेका बिरामीलाई सम्बन्धित विशेषज्ञकहाँ समयमै रिफर गर्ने प्रभावकारी प्रणालीका कारण बिरामीहरू सन्तुष्ट रहेको अनुभव क्लिनिकले साझा गरेको छ।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार, “पहिले GP चिकित्सकबाट मूल्याङ्कन गराएर मात्र आवश्यक परे विशेषज्ञकहाँ जानु उपयुक्त हुन्छ भन्ने चेतना अहिले विस्तार हुँदै गएको छ। यसले अनावश्यक खर्च, समयको बचत र विशेषज्ञ चिकित्सकमाथिको अनावश्यक चाप पनि कम गरेको छ।”
स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार विकसित मुलुकहरूमा जस्तै नेपालमा पनि GP Clinic केन्द्रित स्वास्थ्य प्रणाली विस्तार गर्न सकिएमा स्वास्थ्य सेवा अझ प्रभावकारी, पहुँचयोग्य र किफायती बन्ने विश्वास गरिएको छ। सूर्यविनायकस्थित HPN Clinic ले यही अवधारणालाई व्यवहारमा सफलतापूर्वक लागू गर्दै शहरी प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाको एउटा उदाहरणीय मोडेल प्रस्तुत गरेको देखिन्छ।
