काठमाडौं, १४ साउन २०७९
सिंहदरवार वैद्दखाना बिकास समितिको निमित्त कार्यकारी निर्देशकमा डा. सवरी साह साउन ११ गते पुनः हाजिर भएका छन्।
डा. सवरी साहले टर्मरीक गोल्ड बेच्नको लागि सिंहदरवार वैद्दखानाको लोगो राखेर औषधि बाहिर बेचेको पनि खुलासा भएको छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले लगायत अरु निकायले डा. साहले गरेको अनैतिक कार्यमा भने कुनै चासो नदेखाएको एक कर्मचारीले बताउनुभयो।
निमित्त कार्यकारी निर्देशक डा. साहले वैद्दखानाका उत्पादन ठप्प पारी विकास समितिमा गरेका भ्रष्टाचार र कर्मचारीलाई महिनौंसम्म तलब नदिएर बैधखानानै खारेजी गर्नुपर्ने सम्मको अवस्थामा पुगेपछि केही समयअगाडि स्वास्थ्य मन्त्रालयले उनलाई पदबाट हटाउने निर्णय गरेको थियो।
मन्त्रीस्तरीय निर्णयले डा. साह निमित्त कार्यकारी निर्देशकबाट हटेपछि पद बचाई पाउ भनि सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गर्न पुगेका थिए। त्यसबेला अदालतलाई प्रभावमा पारी काममा फर्किएका भ्रष्ट साहले आफुले न्यायलय, स्वास्थ्य मन्त्रालय र राजनीतिक दलका शक्तिशालीहरुलाई खरिद गर्न सक्छु भन्ने अफवाह फैल्याउदै कर्मचारीहरुलाई घरेलु कामदारका रूपमा हेर्ने र त्यही अनुरुपको व्यवहार गर्दै आएका थिए । वैद्यखानाको उत्कृष्ट उत्पादनहरु बन्द गराएपछि आम उपभोक्ताको गुनासो बढ्दै गएपछि बैद्यखानाका कर्मचारीले महिनौ आन्दोलन गर्दै उनलाई पदबाट हटाउन तत्कालीन स्वास्थ्यमन्त्री विरुद्ध खतिवडा हुँदै उनको राजनीतिक दलका अध्यक्ष माधव नेपालसम्म साहलाई हटाउन दबाब दिएपछि उनलाई हटाइएको थियो।
पञ्चायतकाल सम्म बैद्यखानाबाट सयौँ प्रकारका औषधिहरू उत्पादन गरी घातक रोगका बिरामीहरुलाई समेत राहत दिएको वैद्दखानाले आयुर्वेदिक औषधि उत्पादनमा भारतीय औषधिहरुको तुलनामा अत्यन्तै नाम कमाएको थियो।
२०४६ सालको राजनीति परिवर्तनपछि बैधखानालाई विकास समितिमा परिवर्तन गरी राजनीतिक नियुक्तिको प्रावधान राखेपछि वैद्दखानाभित्र छिरेको राजनीतिकले बैद्यखानाका उत्पादन मात्र ध्वस्त बनाएर उत्पादन नै ठप्प भएका छन्। पछिल्लो समय डा. साहलाई राजनीतिक पहुँच र आर्थिक लेनदेनमा निमित्त कार्यकारी निर्देशक बनाइएपछि वैद्यखाना विकास समिति थला बसेको छ। निमित्त कार्यकारी बन्ना साथ उनले वैद्दखानालाई आफ्नो पैतृक सम्पत्ति जस्तै ठानेर त्यहाँका कर्मचारीहरुलाई कामै गर्न नदिइ उत्पादन नै ठप्प पारेका थिए।
त्यसपछि पनि हाले पुरानै शैलीमा आफु स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको डन हुँ भन्दै गत असार १९ गते सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गर्न पुगेका थिए। त्यसअगाडि असार १३ गते डा. श्यामबाबु यादवलाई निमित्त कार्यकारी निर्देशकको रुपमा मन्त्रीस्तरिय निर्णयले नियुक्त गरेको थियो। हटाइएका साह सर्वोच्च अदालत पुगेपछि गत असार २१ मा अन्तरिम आदेश जारी गराएपछि अर्को विवाद लम्बिएको थियो। मन्त्रालयले डा. साहलाई हाजिर गराउन अस्विकार गरेपछि गत साउन ९ गते अदालतको निर्णय अपहेलना विरुद्ध अर्को उजुरी दर्ता गरेर साउन ११ गते पुनः हाजीर भएका छन्। उनी वैद्यखानामा निमित्त कार्यकारी निर्देशकको रुपमा हाजिर भएपनि मन्त्रालयले भने डा. यादवलाई समेत निमित्त कार्यकारी निर्देशक मै कायम राखेपछि वैद्यखानामा झन् विवाद चर्कने अवस्था छ।
विगतदेखि भ्रष्टाचार र अनियमितताको विवादमा डा. साहलाई भष्ट राजनीतिक शक्तिले संरक्षण दिएका कारण सिंहदरबार वैद्यखानाको भविष्य झन् जोखिममा परेको कर्मचारीहरुले गुनासो गर्न थालेका छन्। डा. साह निमित्त कार्यकारी रहेका बेला चार महिनासम्म कर्मचारीलाई तलब नदिएर घरेलु कामदारको व्यवहार देखाएका साहका बिरुद्ध आन्दोलित कर्मचारीहरुलाई डा. यादव आउनासाथ तलब खुवाई साहले ठप्प पारेका उत्पादन सुचारु गर्ने तयारी गरेर कर्मचारी कर्मचारीलाई काममा फर्काई बैद्यखानालाई पुनर्जीवन दिने पर्यत्न भइरहेका बेला डा. साहलाई अदालतले फर्काएपछि बैद्यखाना डुबाउने अर्को षड्यन्त्र भएको त्यहाँका कर्मचारीहरु बताउँछन्।
मुलुककै सबैभन्दा पुरानो आयुर्वेद औषधि उत्पादक र वितरक संस्था सिंहदरबार वैद्दखानालाई पछिल्लो समयमा धोस्त बनाउँदै गएका छन्।
