✍️ डा. दीपक मिश्र
नेपालको बालस्वास्थ्य क्षेत्रलाई गुणात्मक रूपमा रूपान्तरण गर्न अब कान्ति बाल अस्पताललाई Institute of Child Health का रूपमा विकास गर्नु अपरिहार्य भइसकेको छ।
यो केवल संस्थाको नाम परिवर्तन गर्ने विषय होइन; यो बालस्वास्थ्य सेवा, चिकित्सा शिक्षा, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई एउटै छानामुनि एकीकृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बालस्वास्थ्य संस्था निर्माण गर्ने राष्ट्रिय आवश्यकता हो।
हाम्रा छिमेकी मुलुकहरूमा बालरोग (Pediatrics) अन्तर्गत दर्जनौँ सुपर-स्पेसियालिटीमा DM तथा Fellowship कार्यक्रम दशकौँदेखि सञ्चालन हुँदै आएका छन्। यसको परिणामस्वरूप दक्ष विशेषज्ञ जनशक्ति उत्पादन, गुणस्तरीय अनुसन्धान, अत्याधुनिक उपचार सेवा तथा नवजात र बाल मृत्युदरमा उल्लेखनीय सुधार हासिल भएको छ। नेपालले पनि अब यही दिशामा दृढतापूर्वक अघि बढ्नुपर्ने समय आएको छ।
कान्ति बाल अस्पतालमा Pediatrics अन्तर्गत विभिन्न सुपर-स्पेसियालिटीमा DM तथा Fellowship प्राप्त विशेषज्ञ चिकित्सकहरू कार्यरत छन्। त्यसैले Neonatology, Pediatric Neurology, Pediatric Gastroenterology, Pediatric Hematology-Oncology, Pediatric Nephrology, Pediatric Cardiology लगायतका क्षेत्रमा उच्चस्तरीय अध्ययन-अध्यापन, अनुसन्धान तथा विशेषज्ञ सेवा विस्तार गर्ने पर्याप्त आधार र क्षमता अस्पतालसँग विद्यमान छ।
विशेष गरी, नेपालमा नवजात शिशु मृत्युदर अझै अपेक्षित रूपमा घट्न नसकेको अवस्थामा DM Neonatology कार्यक्रमको तत्काल सुरुवात अत्यन्त आवश्यक छ। यस कार्यक्रमबाट दक्ष Neonatologist उत्पादन भई क्रमशः प्रत्येक प्रदेश तथा जिल्ला अस्पतालसम्म नवजात शिशुका सुपर-स्पेसियालिटी सेवाहरू विस्तार गर्न सकिनेछ।
यसले समयमै उपचार, जटिलताको प्रभावकारी व्यवस्थापन, रेफरल प्रणालीको सुदृढीकरण तथा नवजात शिशु मृत्युदर न्यूनीकरणमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
त्यसैले नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय, राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा आयोग तथा सम्बन्धित सबै निकायहरूले कान्ति बाल अस्पताललाई शीघ्र Institute of Child Health मा रूपान्तरण गरी सुपर-स्पेसियालिटी शिक्षा, अनुसन्धान र विशेषज्ञ सेवा विस्तारका लागि आवश्यक नीतिगत निर्णय, कानुनी व्यवस्था, बजेट, पूर्वाधार र जनशक्ति व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्नु आजको प्रमुख आवश्यकता हो।
आज गरिएको दूरदर्शी निर्णयले हजारौँ बालबालिकाको जीवन र भविष्य सुरक्षित गर्नेछ। कान्ति बाल अस्पताललाई Institute of Child Health मा रूपान्तरण गर्नु नेपालको बालस्वास्थ्य सेवाको इतिहासमा एउटा कोसेढुंगा सावित हुनेछ।
lसहप्राध्यापक डा. दीपक मिश्र
एमडी (बालरोग), डीएम (नियोनाटोलोजी)
कन्सल्टेन्ट नियोनाटोलोजिस्ट
