काठमाडौं, १५ पुष २०८१
औषधिको गुणस्तर कायम गर्न उत्पादक, वितरक र औषधि पसल सबै जिम्मेवार हुनुपर्ने यतिकेम ग्रुपका कार्यकारी अध्यक्ष प्रभुराज वैद्यले बताएका छन्।
यतिकेम ‘सर्भिस टु म्यानकाइण्ड बाई रिचिङ टु अनरिचेवल’ अर्थात ‘मानवसेवाका लागि पहुच नभएकामा पुग्ने’ भन्ने नारा सहित नेपालमा एन्टी-क्यान्सर, मिर्गौला, श्वास-प्रश्वास, खोप तथा लाइफ सेभिङ औषधि पहिलो पटक नेपाल भित्र्याउने लिडिङ कम्पनी हो।
वैद्यले उपभोक्ताले औषधिका विषयमा आँखा चिम्लेर विश्वास गर्ने गरेको बताउँदै अब केही प्रश्न गर्नु पर्ने बताए। उनले भने, हतारले कहिलेकाँही हामीलाई ठूलो क्षति पुर्याउन सक्छ, त्यसैले हरेकले औषधि किन्दा एक्स्पाइरी डेट सँगै औषधिको प्रकृति अनुसारको सहि तापक्रममा भए नभएको लगायत कुरामा ध्यान दिनु पर्ने कुरामा जोड दिए।
अझै पनि कतिपय औषधि पसलमा इन्सुलिन र खोपको कोल्डचेन मेन्टेनमा समस्या देखिएको भन्दै यस्तो अवस्थामा औषधीको प्रभावकारिता र रोगको निदानमा प्रभाव पर्ने बताए।
वैद्यले औषधी खरीद गर्दा त्यो मूल्य अनुसार छ कि छैन भनी हेर्नु पर्ने बताउदै कसरी कतिवेला खाने, कति मात्रा खाने वा कसरी प्रयोग गर्ने राम्ररी सोध्न आग्रह गरे। औषधीको सहि मात्रा, खाने समय अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको भन्दै सोधेपछि सोही अनुसार आफूले कार्यान्वयन गर्न पनि सुझाव दिए।
त्यस्तै औषधी लिईसकेपछि त्यसको प्रयोग हुदाका समयमा औषधिको प्रकृति अनुसार सहि तापक्रममा राख्न पनि सुझाए। घाम लाग्ने ठाउँमा, पानी पर्ने ठाउँमा र बालबालिकाहरुले नभेटने ठाउँमा राख्नु पर्ने सल्लाह दिए।
नेपालमा जेनेरिक नाममा औषधि प्रेस्कृप्सन प्रणाली लागु गर्ने तयारी भइरहेको बारे सोधिएको प्रष्नमा आफ्नो धारणा राख्दै वैद्यले भरपर्दो प्रणाली निर्माण नगरी ‘जेनेरिक सिफारिस’मा जाँदा जाँदा आमजनले गुणस्तरीय औषधि नपाउने अवस्था आउन सक्ने बताए।
नेपाल जस्तो मुलुकमा ब्राण्ड जेनेरिक अभ्यास हुने गरेको, भारतसँग खुला सिमाना रहेका कारण गैरकानुनी रुपमा समेत भित्रिने गरेको र मुलुकमै उतपादन हुने औषधिमा पनि गुणस्तरका कुरा उठ्ने गरेको स्मरण गर्दै जेनेरिकमा जाँदा आम उपभोक्ताले गुणस्तरिय औषधि पाउने सुनिष्चित गर्न गार्हो हुने अवस्था देखेको बताए।
यसै वैद्यले नेपाल जस्तो सानो बजार भएको मुलुकमा पहिलोपटक क्यान्सरको औषधि बित्र्याउदाको अनुभव सुनाएका थिए भने, रोग प्रतिरोधी खोप तथा कोभिड महामारीमा आवश्यक औषधि ल्याउदाका तिता मिठा अनुभव समेत सुनाए।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले हालै औषधिलाई जेनेरिक सिफारिसमा लैजानका लागि सुझाव समिति गठन गरेको छ। औषधि व्यवस्था विभागका महाप्रबन्धक नारायण ढकालको संयोजकत्वमा गठित समितिले यस विषयमा अध्ययन गरेर सुझाव दिनेछ। जेनेरिक सिफारिसपछि औषधिको मूल्य घट्ने विश्वास मन्त्रालयको छ। विश्वका विभिन्न देशहरुमा यस्तो अभ्यास छ।
भारतसँग खुला सिमाना रहेको नेपालमा औषधि गैरकानुनी रुपमा समेत भित्रिने गरेको छ। त्यसको गुणस्तरदेखि कोल्डचेन मेन्टेनसम्ममा समस्या रहेको उनले दर्शाएका हुन्। नेपालमा नयाँ र गुणस्तरीय औषधि ल्याउन आफूले बिगत ३८ वर्षमा गरेका संघर्ष बताउँदै उनले त्यसको वितरणमा समेत विशेष ध्यान पुर्याइएको उल्लेख गरे।
