नेपालगञ्ज, १५ पौष ,२०७७
स्वास्थ्य सेवा बिभाग , इपिडेमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा टेकु काठमाडौंको आयोजना, विश्व स्वास्थ्य संगठन नेपालको प्राबिधिक सहयोग तथा UKAID/ASCEND को आर्थिक एबम प्राबिधिक सहयोगमा हात्तीपाईले रोगको morbidity mapping तथा disability prevention गर्नको लागि प्रमुख प्रशिक्षक प्रशिक्षण तालिम बाँकेको नेपालगन्जमा सम्पन्न भएको छ ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनको रणनीति अनुसार संसार बाट हात्तीपाईले रोग निवारण गर्नको लागि दुई वटा रणनीति अनुसार काम सम्पन्न गर्नुपर्दछ । जस अनुसार पहिलो रणनीति भनेको रोगको प्रिभ्यालेन्स बढी भएको जिल्लाहरुमा लगातार ६ वर्ष सम्म आम मानिसहरुलाई औषधि खुवाउनु पर्दछ भने अर्को रणनीति भनेको हरेक जिल्लामा रोगबाट प्रभावितहरुको दर पत्ता लगाउने र तिनीहरुको आवश्यक ब्यबस्थान गर्ने रणनीति हो । जसलाइ अंग्रेजीमा Morbidity mapping र Disability Prevention भनेर चिनिन्छ । नेपालमा हात्तीपाईले रोग निवारणको काम सन् २००३ मा पर्सा जिल्लाबाट आम औषधि खुवाउने अभियान शुरुवात गरे देखि भएको हो । नेपालका ६३ वटा जिल्ला हात्तीपाईले रोगबाट प्रभावित छन् । उक्त सबै जिल्लामा सन् २०१३ सम्ममा आम औषधि खुवाउने अभियान शुरु गरि हाल सम्म कम्तिमा सबै जिल्लाहरुमा ६ चरण औषधि खुवाउने काम सम्पन्न भै सकेको छ । ६ चरण औषधि खुवाई सकेपछी देशका १२ जिल्ला बाहेक अरु सबै जिल्लामा हात्तीपाईलेको निवारणको लक्ष्य प्राप्ति भैसकेको छ ।
यस वर्ष आम औषधि अभियान १२ जिल्लामा हुनेछ , किनकी ति जिल्लाहरुमा अहिले सम्म पनि हात्तीपाईलेको प्रभाव दर १ प्रतिशत भन्दा तल झरेको छैन । त्यसै गरि हात्तीपाईलेका कारणले मानिसहरुमा अन्डकोष सुन्निने , स्तन सुन्निने , खुट्टा हात्तीको जस्तो हुने , हातको पाखुरा सुन्निने जस्ता गम्भीर लक्षण देखा पर्दछन् । यसरि गम्भीर प्रभाव परेका बिरामीहरु मध्ये अन्डकोष सुन्निएका व्यक्तिहरुको लागि सरकारी अस्पतालहरुमा निशुल्क हाईड्रोसिलको अप्रेसन गरिन्छ । अन्य बिरामीहरुलाई भने घरमै कसरी स्याहार गरिनुपर्छ भन्ने कुरा सिकाउने र स्याहार किट समेत उपलब्ध गराउने गरि कार्यक्रम तय हुने कुरा स्वास्थ्य सेवा बिभाग , इपिडेमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा टेकु काठमान्डौ का VBD/NTD शाखा प्रमुख डा.प्रकाश प्रसाद शाहले जानकारी दिनु भएको छ ।
नेपालमा सन् २०१६ बाट हात्तीपाईले रोगको Morbidity mapping र Disability Prevention को काम कंचनपुर र धादिङ जिल्लाबाट शुरु भएको र हाल सम्म २५ वटा जिल्लामा सम्पन्न भैसकेको छ । चालु आर्थिक बर्षमा थप १८ वटा जिल्लामा Morbidity mapping र Disability Prevention को काम गरिने गरि कार्यक्रम तय भएको कुरा इपिडेमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा टेकु काठमाडौंका VBD/NTD शाखाका बरिष्ठ जन स्वास्थ्य अधिकृत लिला बिक्रम थापाले बताउनु भएको छ ।
Morbidity mapping र Disability Prevention सम्बन्धि नेपालगन्जमा भएको प्रमुख प्रशिक्षक प्रशिक्षण तालिम तालिम मा UKAID/ASCEND का कार्यक्रम ब्यबस्थापक प्रदिप रिमाल लगायतले सहजीकरण गरेका थिए । प्रमुख प्रशिक्षक प्रशिक्षण तालिममा सुदूरपश्चिम प्रदेश , कर्णाली प्रदेश र लुम्बिनी प्रदेशका सामाजिक बिकास मन्त्रालय , स्वास्थ्य निर्देशनालयबाट सहभागिता रहेको थियो त्यसै गरि उक्त तिन वटा प्रदेशका Morbidity mapping र Disability Prevention को काम गरिने सुदूरपश्चिम प्रदेशका डडेल्धुरा , डोटी , दार्चुला, र बझांग , कर्णाली प्रदेशका रुकुम पश्चिम र बर्दिया तथा लुम्बिनी प्रदेशका प्युठान र रुकुम पुर्वका सहभागी बोलाएर कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।
